Μια ξεχασμένη, ίσως και άγνωστη για τους πολλούς, πτυχή της τραγωδίας της πυρπόληση της Σμύρνης.
Την 13η Σεπτεμβρίου του 1922, ένα Ιαπωνικό εμπορικό πλοίο βρέθηκε έξω από το λιμάνι της Σμύρνης, εκεί όπου χιλιάδες Έλληνες – άνδρες, γυναίκες και παιδιά – της Μικράς Ασίας έτρεχαν απεγνωσμένα να σωθούν πέφτοντας στην θάλασσα. Ο «Θεός» τους, τους είχε εγκαταλείψει. Εκεί όμως που λείπει ο Θεός, σηκώνει πάντα ο άνθρωπος το Θεϊκό του ανάστημα.
Από μακριά λοιπόν, ο πλοίαρχος του «Tokeì Maru» έβλεπε το δράμα που εξελίσσονταν στο λιμάνι και ζήτησε αμέσως από το πλήρωμά του να πετάξει στην θάλασσα μεγάλο μέρος του εμπορεύματος δημιουργώντας ελεύθερο χώρο, και να κατεβάσει όλες τις σωστικές λέμβους στο νερό.
Η διαταγή ήταν σαφής: κατεύθυνση προς τις προβλήτες, και περισυλλογή όλων των κατατρεγμένων ψυχών που μπορούσε το Ιαπωνικό ατμόπλοιο να δεχτεί.
Αυτό και έγινε: εκατοντάδες άνθρωποι περισυνελλέγησαν από το νερό και τις προβλήτες, πριν πνίγουν ή πριν σφαγιαστούν.
Οι βάρκες κατευθύνονταν γεμάτες Έλληνες προς το «Tokei Maru», όταν περικυκλώθηκαν από Νεότουρκους που απειλούσαν να τις βυθίσουν.
Αμέσως, ο ίδιος ο Ιάπωνας πλοίαρχος κατευθύνθηκε προς το μέρος τους. Είπε σε αυστηρό τόνο στους διώκτες πως αν αγγίξουν έστω και έναν από τους πρόσφυγες που βρίσκονταν ήδη πάνω στις σωσίβιες λέμβους του πλοίου του, αυτό θα θεωρηθεί εχθρική ενέργεια και προσβολή της Ιαπωνικής σημαίας και θα απαιτηθεί άμεσα επανόρθωση με ότι αυτό θα σήμαινε για τις συνέπειες μιας τέτοιας πράξης!
Οι Νεότουρκοι πήραν εντολή, να αποσυρθούν άμεσα και τελικά 823(!) Έλληνες περισυνελλέγησαν εκείνην την μέρα από το Ιαπωνικό πλοίο και σώθηκαν.
Κάποιοι από αυτούς, ίσως είναι παππούδες και γιαγιάδες φίλων και γνωστών μας. Κάποιοι από αυτούς – ποιος ξέρει; - άφησαν ίσως κληρονομιά σημαντικούς επιστήμονες... καλλιτέχνες... αθλητές... ή απλούς καθημερινούς ανθρώπους, που έδωσαν στην ζωή συνέχεια φέρνοντας στον κόσμο νέες ζωές.
Μέχρι και έναν αιώνα μετά, το όνομα του Ιάπωνα πλοιάρχου δεν είχε αναζητηθεί από καμία ελληνική κυβέρνηση. Φαντάζομαι ότι τον ίδιο δεν θα τον ενδιέφερε αυτό. Εμάς όμως; Δεν θα έπρεπε να ενδιαφέρει εμάς;
Ξέρω: «λεπτομέρειες. Τι ψάχνεις τώρα...;» Δεν μπορώ να απαντήσω, γιατί σε άλλον κόσμο ζούμε. Ότι και αν πω, όλοι μου οι λόγοι ίσως είναι δύσκολο να γίνουν κατανοητοί. Και φταίω εγώ.
Εκατό χρόνια όμως μετά την τραγωδία του 1922, το όνομα του πλοιάρχου βρέθηκε: πλοίαρχος του «Tokei Maru» που έσωσε τόσους Έλληνες της Ιωνίας, ήταν ο T. Norito.
Και κάτι ακόμα: πριν την 13η Σεπτεμβρίου του 1922, το Ιαπωνικό ατμόπλοιο είχε κάνει και άλλα δρομολόγια από την Σμύρνη προς Ελληνικά λιμάνια. Μετέφερε ανησυχούντες Έλληνες και Αρμένιους από μια Σμύρνη που ετοιμάζονταν να γίνει κόλαση, στην σωτηρία.
Συνολικά λοιπόν υπολογίζεται πως μετέφερε 4.200 Έλληνες και Αρμένιους, από τον Αύγουστο του 1922 μέχρι και την αποφράδα ημέρα της 13ης Σεπτεμβρίου του 1922. Στην φωτογραφία, το «Tokei Maru» τον Αύγουστο του 1922 στο λιμάνι της Σμύρνης, καθώς ετοιμάζεται να παραλάβει Έλληνες και Αρμένιους από την προβλήτα.
Πλοίαρχος, T. Norito του Ιαπωνικού ατμόπλοιου «Tokei Maru»: αξίζει να μνημονεύουμε το όνομά του και αυτήν την ιστορία.
